Tokenizacja danych: co to jest i jak różni się od szyfrowania

Autor: Daniel Szałamacha

Wraz z rozwojem technologii i coraz większym naciskiem na ochronę prywatności, przedsiębiorstwa i organizacje na całym świecie muszą znaleźć skuteczne metody zabezpieczania danych. Dwie powszechnie używane techniki to tokenizacja danych i szyfrowanie. Chociaż mogą wydawać się podobne, mają kluczowe różnice, które determinują ich zastosowania i efektywność.

Co to jest tokenizacja danych?

Tokenizacja danych to proces zastępowania wrażliwych danych niepowtarzalnymi identyfikatorami, zwanymi tokenami. Tokeny mogą być używane w systemie zamiast rzeczywistych danych, zmniejszając ryzyko nieuprawnionego dostępu. Warto zauważyć, że tokeny nie mają żadnej wewnętrznej wartości ani znaczenia poza systemem, w którym są używane. Tokenizacja jest szczególnie popularna w branży finansowej i e-commerce, gdzie ochrona danych klientów ma kluczowe znaczenie.

Przykłady użycia tokenizacji danych

Tokenizacja jest powszechnie stosowana w:

• Transakcjach kartami płatniczymi: dane karty zastępowane są tokenami, które mogą być używane do autoryzacji płatności bez ujawniania rzeczywistych numerów kart.
• Przechowywaniu danych osobowych: informacje identyfikacyjne, takie jak numery PESEL czy numery identyfikacyjne, mogą być zamieniane na tokeny, aby zmniejszyć ryzyko kradzieży tożsamości.
• Systemach lojalnościowych: dane klientów mogą być tokenizowane, aby chronić ich prywatność przy jednoczesnym zachowaniu funkcjonalności systemu.

Jak działa tokenizacja?

Proces tokenizacji obejmuje kilka kroków:

1. Identyfikacja danych wrażliwych: W pierwszej kolejności należy określić, które dane wymagają ochrony.
2. Zastąpienie danych tokenami: Na podstawie wybranych danych generowane są unikalne tokeny, które nie mają bezpośredniego związku z oryginalnymi danymi.
3. Przechowywanie mapy tokenów: Mapa, która umożliwia powiązanie tokenów z oryginalnymi danymi, jest przechowywana w wysoce zabezpieczonym środowisku, oddzielnie od danych roboczych.
4. Użycie tokenów: Tokeny są używane w systemach operacyjnych, zapewniając funkcjonalność bez ryzyka ujawnienia wrażliwych danych.

Tokenizacja vs szyfrowanie – kluczowe różnice

Pomimo że zarówno tokenizacja, jak i szyfrowanie służą do zabezpieczania danych, istnieją istotne różnice między nimi:

1. Struktura danych

Tokenizacja: Tokeny nie mają struktury związanej z oryginalnymi danymi. Są one losowe i nie pozwalają na odtworzenie pierwotnych danych bez dostępu do mapy tokenów.

Szyfrowanie: Szyfrogramy (wynik szyfrowania) są danymi zakodowanymi za pomocą algorytmów i kluczy. Odszyfrowanie danych wymaga dostępu do odpowiednich kluczy szyfrujących.

2. Cel zastosowania

Tokenizacja: Idealna do ograniczania dostępu do wrażliwych informacji w systemie, gdzie oryginalne dane nie są wymagane do codziennej operacyjności.

Szyfrowanie: Niezbędne w sytuacjach, gdzie konieczna jest ochrona danych przy jednoczesnej możliwości ich odtworzenia na żądanie.

3. Bezpieczeństwo

Tokenizacja: Ponieważ tokeny są losowe i niezwiązane bezpośrednio z oryginalnymi danymi, stanowią silną linię obrony przed atakami, w tym atakami typu brute force.

Szyfrowanie: Bezpieczeństwo szyfrowanych danych jest bezpośrednio zależne od siły stosowanego algorytmu i kluczy. Słabiej zabezpieczone klucze mogą prowadzić do złamania szyfru.

Zalety tokenizacji danych

• Zmniejszenie ryzyka kradzieży danych: Tokeny, będące bezwartościowymi ciągami znaków, minimalizują ryzyko kompromitacji wrażliwych danych.
• Zgodność z regulacjami: Tokenizacja pomaga spełniać wymogi ochrony danych zawarte w regulacjach takich jak RODO czy PCI DSS, dzięki czemu przedsiębiorstwa unikają potencjalnych kar.
• Elastyczność: Dzięki tokenizacji możliwe jest płynne funkcjonowanie systemów bez ryzyka ujawnienia danych, co zapewnia ciągłość operacyjną.

Kiedy stosować tokenizację?

Tokenizacja jest najlepszym wyborem w sytuacjach, gdzie oryginalne dane nie muszą być często przywoływane. Przykłady to przetwarzanie płatności, przechowywanie danych medycznych czy danych osobowych w systemach CRM. Tokenizacja sprawdza się również w scenariuszach, gdzie wymagane jest spełnienie rygorystycznych norm bezpieczeństwa i ochrony danych.

Podsumowanie

Tokenizacja danych jest skuteczną metodą ochrony wrażliwych informacji poprzez zastępowanie ich unikalnymi, bezwartościowymi tokenami. Różni się od szyfrowania, które koduje dane w taki sposób, że mogą być one odszyfrowane za pomocą odpowiednich kluczy. Dzięki tokenizacji firmy mogą zapewnić wyższy poziom bezpieczeństwa informacji, spełniając jednocześnie wymogi regulacyjne i zachowując elastyczność operacyjną.

Daniel Szałamacha

Ekspert ds. bezpieczeństwa danych z ponad 15-letnim doświadczeniem w branży IT. Jak nikt inny rozumie wagę ochrony wrażliwych informacji w cyfrowym świecie.